Çok amaçlı spor sahası yapımı

Çok amaçlı spor sahasında ne kuruyoruz?

Basketbol, voleybol, tenis ve mini futbol gibi birden fazla branşın aynı alanı paylaşacağı sahaları altyapısı, zemini, çizgileri, potaları, file direkleri, kaleleri, çiti ve aydınlatmasıyla birlikte planlıyor ve yapıyoruz. İşe hangi sporların, kimler tarafından ve ne sıklıkla oynanacağını sizinle konuşarak başlıyoruz.

Bir sahaya ne kadar çok çizgi çekerseniz o kadar iyi bir çok amaçlı saha elde etmezsiniz. Her branş aynı zemini aynı rahatlıkla paylaşamaz; ekipmanlar birbirinin önünü kesebilir, çizgiler de okunmaz hâle gelebilir. Bu yüzden birbirine uyan branşları seçip hepsini tek bir yerleşim planında topluyoruz.

Basketbol oyun alanı

28 × 15 m420 m²

Basketbol çevre payı

En az 2 mtoplamda en az 32 × 19 m

Tenis çiftler alanı

23,77 × 10,97 m

Basketbol ölçüleri FIBA Resmî Basketbol Kuralları Madde 2'deki, tenis ölçüsü ITF Tenis Kuralları Kural 1'deki değerlerdir. Çok amaçlı saha için tek bir standart ölçü yoktur: sahanın boyutu, en çok kullanılacak branşın ölçüsünden ve arsanın elverdiği alandan çıkar; diğer branşları bu çerçevenin içine yerleştiriyoruz.

Hangi branşlar aynı zemini rahat paylaşır?

Sık kullanılan branş birleşimleri

Birleşim	Ne zaman iyi çalışır, nereye dikkat?
Basketbol + voleybol	İkisi de sert ve düz zemin istediği için en kolay birleşen ikili. Voleybol direklerinin soketlerini basketbol yerleşimine göre baştan koyuyoruz.
Basketbol + tenis	Akrilik zeminde iyi uyum sağlar. Tenis direklerini ve potaları çakışmayacak biçimde yerleştiriyor, çizgileri renkle ayırıyoruz.
Basketbol + voleybol + tenis	Mümkün, ama çizgi sayısı arttığı için hangi çizginin baskın olacağını ve sökülebilir ekipmanı iyi planlamak gerekiyor.
Basketbol + mini futbol	Kale ve top filesi gerekir. Sert zemin futbol için, sentetik çim de basketbol için ideal olmadığından ağır basan branşa göre karar veriyoruz.
Futbol ağırlıklı kullanım	Futbol esas branşsa sentetik çim saha çoğu zaman daha doğru çözümdür; bkz. halı saha yapımı.

Neden önce ana branşı seçmek gerekir?

Projelerde en sık karşılaştığımız hata, bütün sporları eşit öncelikte düşünmek. Sahanın boyutunu, zeminini ve ekipman yerlerini tek bir ana kullanıma göre belirlediğimizde geri kalan her şey yerine oturuyor.

Örneğin saha en çok basketbol için kullanılacaksa basketbol ölçüsü ve potalar ana çerçeveyi oluşturuyor, voleybolu da ikinci branş olarak bu çerçevenin ortasına yerleştiriyoruz. Tenis de eklenecekse file direklerinin ve servis çizgilerinin yerini bu plana göre hesaplıyoruz. Böylece çizgiler okunur kalıyor, ekipmanlar da birbirinin önünü kesmiyor. Yalnız voleybol düşünüyorsanız voleybol sahası yapımı sayfamız daha doğru bir başlangıç olur.

Sahayı kimin kullanacağı da önceliği değiştiriyor. Okulda farklı yaş grupları ve güvenlik öne çıkar. Sitede genellikle düşük bakım ve küçük alan istenir; belediye sahasında yoğun ve çeşitli kullanım, otelde ise görünüm ve konfor daha çok önemsenir.

Zemin: akrilik mi, kauçuk mu, salon zemini mi?

Zemin seçimine "en dayanıklı malzeme hangisi?" sorusuyla değil, "en çok hangi spor oynanacak?" sorusuyla başlıyoruz.

Akrilik, açık havada basketbol, voleybol ve tenis gibi sert yüzey isteyen branşları bir araya getirmek için en sık kullanılan çözüm. Farklı branşların çizgilerini aynı yüzeye ayrı renklerle çekebiliyoruz ve bakımı kolay. Ancak ince bir kaplama olduğu için altındaki beton ya da asfaltın düzgünlüğüne bağlı; çatlak ve oturma olan bir tabanı düzeltmiyor. Kaplama katlarının ayrıntısını akrilik zemin kaplama sayfamızda anlattık.

EPDM ve benzeri kauçuk zeminler daha esnek olduğu için çocukların ve okul öğrencilerinin kullandığı sahalarda düşmelere karşı daha yumuşak bir yüzey sunuyor. Bunun karşılığında top sert zemindeki gibi sekmiyor, tenis ve basketbolda da oyun hissi değişiyor.

Kapalı salonlarda poliüretan ya da ahşap sistemler kullanılıyor. Sahanın üstünü kapatmak ise taşıyıcı yapı, çatı örtüsü, havalandırma ve aydınlatmayla birlikte ayrı bir proje; çelik kemer ve örtüyle bir sahayı nasıl kapattığımızı kapalı halı saha yapımı sayfamızda bulabilirsiniz.

Çizgi, soket ve ekipmanı nasıl yerleştiriyoruz?

Projeden teslime: çok amaçlı sahayı hangi sırayla yapıyoruz?

1. Keşif ve branş seçimi

   Arazinizi yerinde görüyor, hangi sporların, kimler tarafından, ne sıklıkla oynanacağını sizinle netleştiriyoruz.

2. Yerleşim planı

   Saha boyutunu ana branşa göre çiziyor, diğer branşların çizgilerini, soketleri, potaları ve kaleleri bu plana yerleştirip çakışma olup olmadığını kontrol ediyoruz.

3. Altyapı ve gömülü parçalar

   Kazı, dolgu ve sıkıştırmayı yapıyor; pota, direk ve aydınlatma temellerini ve file soketlerini bu aşamada yerine koyuyoruz.

4. Taban ve drenaj

   Beton ya da asfalt tabanı eğimiyle döküyor, yağmur suyu hatlarını tamamlıyoruz.

5. Çit ve aydınlatma

   Çevre çitini, kapıları ve aydınlatma direklerini kurup elektrik bağlantısını yapıyoruz.

6. Spor zemini

   Seçtiğiniz kaplamanın katlarını uyguluyor ve kurumasını bekliyoruz.

7. Çizgiler ve ekipman

   Her branşın çizgisini kendi renginde ölçerek çekiyor, pota, file ve kaleleri kuruyoruz.

8. Son kontrol

   Ölçüleri, suyun akışını ve ekipman bağlantılarını kontrol ettikten sonra sahayı teslim ediyoruz.

Branş branş teklif kontrolü

Çok amaçlı sahada kapsam kalemleri çoğaldıkça teklifler arasındaki fark da büyüyor. Karşılaştırmadan önce şunlara bakmanızı öneririz:

• Hangi branşların çizgisi çekilecek, hangi renklerle?
• Kazı, dolgu, beton ya da asfalt taban ve drenaj dahil mi?
• Zemin sistemi ve kat sayısı ne, teknik föyü var mı?
• Pota: direk, temel, panya, çember dahil mi; sabit mi katlanır mı?
• Voleybol ve tenis direkleri, soketleri ve fileler dahil mi?
• Mini futbol ya da hentbol kalesi ve top filesi var mı?
• Çit yüksekliği, kapı sayısı ve aydınlatma (direk, armatür, kablo, pano) kapsamda mı?
• Hangi kalem, hangi koşulla garantili; bakım için ne öneriliyor?

Sık sorulan sorular